5. Kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần 1 (979-981) - Lược Sử Việt Nam #5
Sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua, trị vì đất nước được 11 năm thì triều đình xảy ra biến cố lớn. Cuối năm 979, Đinh Bộ Lĩnh và thái tử Đinh Liễn bị ám sát. Hoàng tử Đinh Toàn tuổi còn nhỏ đã phải lên ngôi, thập đạo tướng quân Lê Hoàn làm phụ chính. Vua còn quá nhỏ, chưa đủ sức ổn định triều cục, nội bộ lục đục. Nắm được tình hình Đại Cồ Việt lúc này, vua Tống Thái Tông của nhà Tống liền rục rịch khởi binh, muốn nhân cơ hội này lấy cớ cứu dân, khai hóa xứ mọi rợ để xâm chiếm, sát nhập nước ta vào đất Tống.
Mùa thu năm 980, quan trấn thủ châu Lạng Sơn báo tin cho triều đình việc quân Tống chuẩn bị đánh xuống Đại Cồ Việt. Mùa đông năm 980, nhà Tống chính thứ gửi thư tuyên chiến. Lê Hoàn sau khi dẹp yên nội bộ liền lên ngôi vua, lập ra nhà Tiền Lê, gấp rút chuẩn bị kháng chiến.
Triều Đình nhà Tống cho lập Giao chỉ hành doanh do Hầu Nhân Bảo đứng đầu, mang theo khoảng 3 vạn quân, chia làm 2 đạo thủy - bộ, tiến xuống phía Nam, rắp tâm biến nước ta trở thành một lộ của Đại Tống.
Đại Cồ Việt cũng khẩn trương xây dựng phòng tuyến, Bạch Đằng Giang lại một lần nữa nổi gió, cuộn sóng đón giặc ngoại xâm, các bãi cọc ngầm được gấp rút triển khai ở các vị trí lòng sông trọng yếu. Trên bộ, chúng ta cũng khẩn trương xây dựng các phòng tuyến.
Vua Lê Hoàn thân chinh dẫn đại quân từ kinh thành Hoa Lư theo đường thủy, ngược sông Đáy, sông Nhuệ mà vào sông Hồng rồi từ đó tiến lên địa đầu Đông Bắc đất nước để đón đánh kẻ thù. Các tướng lĩnh Lữ Lang, Trần Công Tích, Lê Long Kính, ... được phân chia trấn thủ các vị trí trọng yếu.
Quân Tống tiến vào Đại Cồ Việt theo 2 đường thủy - bộ. Đường bộ do Hầu Nhân Bảo và Tôn Toàn Hưng trực tiếp chỉ huy tiến vào theo hướng Lạng Sơn, quân thủy do Lưu Trừng chỉ huy tiến vào theo đường sông Bạch Đằng.
Lê Hoàn trước hết tổ chức đánh chặn ở đường thủy, quân địch tiến vào Bạch Đằng vấp phải sự kháng cự quyết liệt của quân ta nên phải chiến đầu vô cùng vất vả. Trận địa cọc ở Bạch Đằng lần này không thể phát huy một cách hủy diệt như thời Ngô Quyền đánh quân Nam Hán nhưng cũng đã giúp quân ta cầm chân quân địch suốt 2 tháng ròng rã. Việc này đã khiến kế hoạch hội quân hai đạo thủy bộ của quân Tống bị bẻ gãy. Hầu Nhân Bảo không đợi được quân của Lưu Trừng nên đã tự mình đánh xuống Bình Lỗ, tại đây chúng gặp mai phục lớn của Lê Hoàn. Trận chiến diễn ra quyết liệt, quân ta giành được thế chủ động. Quân Tống đại bại, tướng Hầu Nhân Bảo bị chém chết tại trận. Tướng chết, lòng quân hoảng loạn, các đạo quân còn lại không hoảng sợ rút về nước. Cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất của nhà tiền Lê toàn thắng.
Mặc dù cuộc kháng chiến diễn ra trong bối cảnh nhà tiền Lê vừa thành lập, triều đình vừa bước ra khỏi lục đục nội bộ, nhưng đứng trước âm mưu xâm lược của kẻ thù phương Bắc, quân dân Đại Cồ Việt đã một lần nữa khẳng định ý thức tự chủ, khát khao độc lập và năng lực bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền ấy.