Công cuộc 21 năm trường kỳ kháng chiến chống đế quốc Mỹ của quân dân Việt Nam bắt đầu từ bản chất tham lam của chế độ Tư Bản Mỹ. Sau khi quân Pháp đại bại ở Điện Biên Phủ, Mỹ đã nhanh chóng thay chân Pháp đến Việt Nam, hi vọng lấy được vùng đất từng được mệnh danh là Bông hoa đẹp nhất trong vườn hoa thuộc địa của thực dân Pháp.
1. Bối cảnh lịch sử của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước:
Ngay sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, Mỹ lập chính quyền Ngụy - Ngô Đình Diệm ở miền Nam Việt Nam nhằm chia cắt nước ta, biến miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự của Mỹ.
Nước ta bị chia cắt, trên thế giới, mạng lưới các nước xã hội chủ nghĩa phát triển mạnh và tích cực ủng hộ các dân tộc thuộc địa, đứng đầu là Liên Xô.
2. Chống Mỹ giai đoạn đầu 1961 – 1965
Quân dân miền Nam đấu tranh chống Mỹ yêu cầu thực hiện Hiệp định Giơ-ne-vơ, bảo vệ hoà bình.
Chính phủ Ngụy dưới sự hậu thuẫn của Mỹ đã ra sức xây dựng hệ thống chính quyền địa phương để thực hiện quản lý, kiểm soát người dân.
Nhân dân miền Nam đã đấu tranh đập tan hệ thống chính quyền của Mỹ, tạo nên những vùng tự quản rộng lớn với các Phong trào Đồng rộng khắp miền Nam, tiêu biểu là cuộc Đồng khởi ở Bến Tre tháng 1 – 1960.
3. Chống chiến lược chiến tranh đặc biệt của Mỹ (Giai đoạn 1961 - 1965)
Từ năm 1961 Mỹ và Ngụy thực hiện chiến lược chiến tranh đặc biệt trong đó việc xâm lược tiến hành chủ yếu bằng quân đội Ngụy, dưới sự chỉ huy của Cố Vấn Mỹ, sử dụng vũ ký, trang thiết bị của Mỹ. Bản chất là dùng người Việt đánh người Việt, xương sống của chiến lược này là việc tiến hành dồn dân lập “ấp chiến lược”, sử dụng phổ biến các chiến thuật mới như “trực thăng vận”, “thiết xa vận” để cơ động tiêu diệt lực lượng giải phóng.
Tuy nhiên quân dân miền nam đã đập tan chiến lược này, phá các ấp chiến lược và tìm ra cách khắc chế cứng chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận” mà nổi bật là chiến thắng Ấp Bắc (Mỹ Tho, tháng 1 – 1963) từ đó mở ra một phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” dấy lên khắp miền Nam.
4. Chống chiến lược chiến tranh cục bộ của Mỹ (Giai đoạn 1965 – 1968)
Cảm thấy chính quyền Ngụy và lực lượng Ngụy quân quá vô dụng, có thể là sớm thất bại. Mỹ nóng lòng đưa quân chuyên nghiệp đích thân bình định miền nam Việt Nam, thực hiện chiến lược “Chiến tranh cục bộ”. quân Mỹ vừa mới vào miền Nam đã cho mở ngay cuộc hành quân “tìm diệt” vào căn cứ của Quân Giải phóng ở Vạn Tường (Quảng Ngãi). Mặc dù bị tấn công bất ngờ, quân giải phóng vẫn giáng trả cho lực lượng Mỹ những đòn tấn công đáng kể và làm thất bại âm mưu tìm diệt. Tiếp đó, quân dân miền Nam lại đập tan cuộc phản công của lực lượng Mỹ và đồng minh trong hai mùa khô 1965 – 1966 và 1966 – 1967.
Đỉnh điểm Bước vào đầu năm 1968 (Xuân Mậu Thân), quân dân ta bất ngờ mở cuộc tấn công thẳng vào những địa bàn mà Mỹ cho là bất khả xâm phạm. Chúng ta đã tấn công thẳng vào các đô thị lớn, vào những cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn. Khiến chính quyền Mỹ không còn lạc quan vào tình hình ở Việt Nam
5. Chống chiến lược chiến tranh đặc biệt của Mỹ ( Giai đoạn 1969 – 1973)
Sau những thất bại ê chề và nhận rõ sự tiêu hao nhân mạng của lính Mỹ là quá lớn ở chiến trường Việt Nam. Mỹ đã quyết định thực hiện chiến lược chiến tranh đặc biệt. Trong đó rút bớt lực lượng Mỹ khỏi Việt Nam để làm giảm xương máu của người Mỹ. Đồng thời Mỹ thực hiện những cuộc không kích vào Miền Bắc và Hà Nội đặc biệt là tháng 12 năm 1972 nhằm đưa miền Bắc về thời kỳ đồ đá, để Miền Bắc không còn có thể chi viện cho Miền Nam. Tuy nhiên Mỹ lại một lần nữa thất bại thảm hại, quân dân miền Bắc thì lại ghi được thêm một chiến công oanh liệt “Hà Nội - Điện Biên Phủ Trên Không”. Cuối cùng Mỹ đã buộc phải ngồi vào bàn đám phán, ký hiệp định Paris và cút về nước.
6. Giai đoạn 1973 – 1975 tổng tiến công giải phóng miền Nam
Sau khi Mỹ cút về nước, chính quyền Ngụy không biết thân biết phận, vẫn cố tình phá hoại hiệp định và gáy khá to. Sau chiến thắng của quân giải phóng ở Phước Long, chúng ta đã nhận ra sự can thiệp trở lại của Mỹ là rất hạn chế, không có bố Mỹ bảo vệ, thì Ngụy quân chỉ còn là cái tên. Quân ta đã mở cuộc tổng tấn công mùa xuân năm 1975, trải qua 3 chiến dịch lừng lẫy: Tây Nguyên, Huế - Đà Nẵng, Chiến dịch Hồ Chí Minh. Đúng 11h30p ngày 30 tháng 4 năm 1075, lá cờ giải phóng tung bay trên nóc dinh độc lập.
